Zgodnie z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. W szczególności prawo to umożliwia korzystanie z pomocy adwokata.
Podejrzanym jest osoba, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z rozpoczęciem przesłuchania w charakterze podejrzanego.
Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono do sądu akt oskarżenia, a także osobę, co do której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.
Obwinionym jest osoba, przeciwko której wniesiono wniosek o ukaranie w sprawie o wykroczenie.
Najważniejsze uprawnienia podejrzanego to:
- prawo do żądania przesłuchania wyłącznie z udziałem obrońcy – adwokata,
- prawo do składania wyjaśnień, odmowy składania wyjaśnień, odmowy odpowiedzi na pytanie bez podania przyczyny,
- prawo do żądania sporządzenia pisemnego uzasadnienia przedstawionego zarzutu,
- prawo do składania wniosków dowodowych,
- prawo do wglądu w akta postępowania za zgodą prowadzącego postępowanie,
- prawo do zapoznania się z materiałami postępowania przygotowawczego po jego zakończeniu.
Najważniejsze uprawnienia oskarżonego:
- prawo do korzystania z pomocy obrońcy – adwokata,
- prawo do zapoznania się z aktami sprawy – sporządzenia z nich notatek, kserokopii czy fotokopii,
- prawo do odmowy składania wyjaśnień, odmowy odpowiedzi na pytania,
- prawo do składania wniosków dowodowych,
- prawo do zadawania pytań osobom przesłuchiwanym na rozprawie,
- prawo do domagania się wyłączenia jawności postępowania z uwagi na ważny interes prywatny,
- w przypadku skazania – prawo do żądania sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku oraz prawo do wniesienia apelacji. Jeżeli wyrok wydał sąd okręgowy – apelacja musi być podpisana i wniesiona przez adwokata.
Pamiętaj – jesteś niewinny dopóki twoja wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.